Gevaarlijke stoffen

Uit Wikiprebia
Ga naar: navigatie, zoeken

Gevaarlijke stoffen zijn stoffen die door hun intrinsieke eigenschappen of de omstandigheden waaronder ze voorkomen gevaar, schade of ernstige hinder voor mens, dier of milieu kunnen veroorzaken. Gevaarlijke stoffen worden geclassificeerd naar hun intrinsieke eigenschappen of de omstandigheden waaronder ze voorkomen in gevarenklassen, die per wetgeving verschillen. Onder het GHS (Globally Harmonised System of Classification and Labelling of Chemicals-systeem van de Verenigde Naties) moet dit geharmoniseerd worden. Er zijn verschillende nationale en internationale wetten en voorschriften van toepassing voor productie, vervoer, opslag, gebruik van gevaarlijke stoffen en hun afvalverwerking waarbij de exacte definitie kan verschillen. Voor de internationale regelgeving dienen de VN-aanbevelingen voor het vervoer van gevaarlijke goederen als leidraad. De onder de vervoerswetgeving vallende gevaarlijke stoffen hebben een uniek VN-nummer.

Vervoer
Soort vervoer Internationaal verdrag Code
Spoorweg COTIF RID
Binnenvaart ADNR
Wegvervoer ADR
Zeevaart SOLAS IMDG-code
Luchtvaart IATA/ICAO


Inhoud

Terminologie

De termen gevaarlijke stoffen, gevaarlijke goederen en gevaarlijke lading worden allen gebruikt, maar betekenen niet noodzakelijk hetzelfde.

In de scheepvaart wordt met gevaarlijke lading de lading bedoeld die door de wijze waarop deze per schip wordt vervoerd een gevaar kan opleveren voor schip en bemanning doordat zij bijvoorbeeld kunnen overgaan. Hiertoe behoren ertsen en concentraten, steenkool, graan in bulk en gezaagd hout aan dek. Gevaarlijke stoffen in bulk worden ook als gevaarlijke lading beschouwd.

Seveso

De Seveso-wetgeving gaat over de bescherming tegen gevaren van zware ongevallen waarbij gevaarlijke stoffen zijn betrokken. De nieuwste richtlijn (Seveso III-richtlijn genoemd) dient net als de 2 voorgaande richtlijnen de veiligheid van de bevolking, de werknemers en de omgeving verzekeren bij ongevallen in bedrijven die gevaarlijke stoffen maken, bewerken of opslaan. Deze 3e versie brengt de Seveso-Richtlijn in overeenstemming met de nieuwe regels rond classificatie, verpakking en etikettering van gevaarlijke producten. Seveso hanteert nu dezelfde indeling als CLP en REACH, waardoor de verschillende regelgevingen rond gevaarlijk stoffen nu veel beter op elkaar aansluiten.

Hoog risico-bedrijven zullen voortaan minstens eenmaal per jaar geïnspecteerd worden, de andere Seveso-bedrijven minstens eenmaal om de 3 jaar (art. 20). Ook verplicht de Seveso-III de ondernemingen om duidelijk verstaanbare informatie te publiceren via internet (art. 14), die het publiek informeert over de risico's van de onderneming.

De nieuwe richtlijn treedt in werking vanaf 1 juni 2015.

Uitgebreide achtergrondinformatie vind je hier (Engelstalig)

Hier kan je een Engelstalige tool gebruiken om na te gaan of je bedrijf onder de Seveso-richtlijn valt. Deze web-applicatie is handig om ook de lastige en beruchte "sommatieregel" automatisch in rekening te brengen. Meer info over de sommatieregel op de website van de FOD WASO.

De FOD WASO geeft een toelichting over de wetgeving ter preventie van zware ongevallen - OPGELET nog niet alle websites zijn aangepast aan de nieuwste Seveso-wetgeving. Op deze website kan je ook de lijst van de Belgische Seveso-bedrijven vinden.

Deze website is gericht op het grote publiek. Hierop zal vermoedelijk ook de nieuwe informatie die verplicht wordt door de Seveso 3 richtlijn moeten verschijnen.

Op de website van het Departement Leefmilieu, Natuur en Energie van de Vlaamse Overheid vind je toelichting over de veiligheidsrapportage. Je kan er ook de lijst van de Vlaamse Seveso bedrijven vinden.

Gevaarseigenschappen

Bij de meeste gevaarlijke stoffen is één gevaarseigenschap bepalend, maar combinaties komen ook voor. Een onderverdeling wordt gemaakt in:

  • brandbaar
  • oxiderend
  • explosief
  • corrosief
  • giftig
  • radioactief

Productie

In Europa geldt het REACH-systeem voor registratie, evaluatie en toelating van chemische stoffen die in de Europese Unie geproduceerd of geïmporteerd worden. Hierbij wordt onder andere onderscheid gemaakt in PBT- en zPzB-stoffen en CMR-stoffen.

Vervoer

De eisen die gesteld worden aan het vervoer van gevaarlijke stoffen zijn onder te verdelen in:

  • classificatie
  • verpakking
  • etikettering
  • samenlading
  • segregatie
  • noodprocedures
  • procedures voor eerste hulp
  • controle

Gebruik

Veiligheidsinformatiebladen, MSDS's en veiligheidsinstructiekaarten moeten werknemers die met gevaarlijke stoffen werken informeren welke gezondheidsschade deze kunnen veroorzaken en hoe dit te voorkomen moet worden.

Filmpjes

Downloads

Pdf.gif Aanbevelingen voor de beheersing van de risico's van pijpleidingen - FOD WASO, afdeling ACR

Pdf.gif Aansprakelijkheid transport gevaarlijke stoffen - Ralph Dewit (Vermeld in Veiligheidsnieuws 118)

Pdf.gif Brochure met uitleg bij de nieuwe picogrammen gevaarlijke stoffen - OSHA november 2012

Pdf.gif Poster gevaarlijke stoffen - OSHA november 2012

Pdf.gif PRESENTATIE Gevaarlijke stoffen - Christiaan De Vos

Pdf.gif PRESENTATIE Gevaarlijke stoffen op internet - Frank Pelgroms, Prenne 24 september 2009

Pdf.gif PRESENTATIE Hoe houden we gevaarlijke stoffen in de verpakking? - Paul Adriaensen, Prenne 16 juni 2009

Pdf.gif PRESENTATIE Ongevallen met gevaarlijke stoffen - Erik Janssen en Marc Bollyn, Prenne 24 september 2009

Pdf.gif PRESENTATIE Toxtrainer: opleidingsmethode ter preventie van chemische risico's in bedrijven - prof.dr. Marc Van Sprundel, dr. Ramona Hambach, ir. Monique Cassimans, Prenne 7 juni 2007

Pdf.gif PRESENTATIE Toxpro: een beheersinstrument van scheikundige risico's in de beroepsomgeving - Noömi Lombaert, Prenne 7 juni 2007

Pdf.gif PRESENTATIE Risktrainer (voor kappers) - Sofie Lingier, dr. Ramona Hambach, Prenne 7 juni 2007

Pdf.gif PRESENTATIE Aangifte van gevaarlijke stoffen aan ECHA en mengsels aan het Antigifcentrum - Tine Cattoor, Prenne juni 2010

Pdf.gif PRESENTATIE nieuw formaat voor het veiligheidsinformatieblad - Tine Cattoor, Prenne juni 2010

Pdf.gif PRESENTATIE Wat leert of kan ons de inhoud van een (M)SDS bijbrengen - Frank Pelgroms, Prenne juni 2010

Pdf.gif PRESENTATIE Nieuwe etiketten en productinformatie volgens CLP en REACH - An Van Ginderachter, Prenne 15 maart 2011

Pdf.gif PRESENTATIE Blootstellingsscenario's uit het veiligheidsinformatieblad - Saskia Walraedt, Prenne 15 maart 2011

Pdf.gif PRESENTATIE Campagne Chemische agentia in carrosseriebedrijven - Lucie Guillemyn, Prenne 15 maart 2011

Pdf.gif PRESENTATIE Notificatie en autorisatie van zeer zorgwekkende stoffen: update reachverplichtingen - Saskia Walraedt, Prenne 16 juni 2011

Pdf.gif Heel wat bedrijven beschikken over speciale, aparte ruimtes waar men verfbedekkingen aanbrengt door middel van verfspuiten - Lucie Guillemyn - Prenne 1 december 2011

Pdf.gif Communicatie van risico's en codes van goede praktijk van enkele industriële gassen - Steven Van De Broeck - Prenne 13 maart 2012

Pdf.gif Hoe moet de Preventieadviseur de nieuwe SDS lezen? - Evy Vanoutrive - Prenne 18 september 2012

Pdf.gif Update REACH en CLP - Zita Snellinx - Prenne 7 maart 2013

Pdf.gif De Seveso III-richtlijn: wat wijzigt er (niet)? - Isabelle Borgonjon - Prenne 7 maart 2013

Pdf.gif Update ADR2013 - Michaël Bogaert - Prenne 7 maart 2013

Pdf.gif Gevaarlijke stoffen in de milieuregelgeving: blik op de toekomst - Frank Maesen - Prenne 19 september 2013

Pdf.gif Bestrijdingsmiddelen: overzicht regelgeving - Wouter Willems - Prenne 3 december 2013

Pdf.gif e-SDS ondersteund met IT-hulpmiddelen en standaarden - Frans Lemaire - Prenne 18 maart 2014

Pdf.gif Het vervoer van radioactieve stoffen in België, de taken van de veiligheidsadviseur klasse 7 en andere verantwoordelijken - Tom Vangelabbeek - Prenne 19 juni 2014

Pdf.gif Gevaarlijke stoffen - Frank Maesen - Prenne 23 september 2014

Pdf.gif Behandeling en opslag van gevaarlijke stoffen - Hans Cnudde - Prenne 4 december 2014

Pdf.gif PRESENTATIE Veiligheidsassessment cryogene vloeistoffen (bijlage: Pdf.gif Afstandsregels type schema's installatie bulkgassen) - Filip Vydt - Prenne 16 juni 2015

Pdf.gif Meer gevaarlijke producten door CLP: impact op uw bedrijf - Tine Cattoor - Prenne 16 juni 2015

Pdf.gif CLP in de welzijnsregelgeving in 20 vragen en antwoorden - Danny De Baere - Prenne 3 december 2015

Pdf.gif Gespoten PUR: risico’s en maatregelen - Erik Vangronsveld - Prenne 22 maart 2016

Pdf.gif Afvalwetgeving en ADR: een dagelijkse uitdaging - Louis De Lausnay - Prenne 22 maart 2016

Pdf.gif Gevaarlijke stoffen in een doe-het-zelf-zaak: hoe de risico’s beheersen? - Anke Janssen - Johnny Hermans - Prenne 16 juni 2016

Pdf.gif Het antigifcentrum: is het telefoonnummer gekend of geprogrammeerd? - Geert Verstegen - Prenne 16 juni 2016

Pdf.gif Opslag van brandbare vloeistoffen in kunststoffen intermediate bulk containers - Bernard Becuwe - Prenne 20 september 2016

Pdf.gif Corrosiefenomenen in drukvaten: Wat zijn de gevaren? - Walter Bogaerts - Prenne 20 september 2016

Pdf.gif Deeltjes - Steven Verpaele - Prenne 1 december 2016

Pdf.gif Casus onderzoek ernstig arbeidsongeval - Anthoni Gerrit - Prenne 1 december 2016

Pdf.gif Pesticiden: wegwijs in het doolhof - Erik Bomans - Prenne 1 december 2016

Pdf.gif Zonder is gezonder: hoe en waarom pesticidenvrij beheren - Dan Slootmaekers - Prenne 1 december 2016

Pdf.gif Risico’s en preventiemaatregelen bij het werken met industriële gassen - Patrick Van Hende - Prenne 7 maart 2017

Pdf.gif Biociden: ook u heeft er waarschijnlijk mee te maken, al is het maar voor uw ontsmettingsmiddelen - Tomas Delimon - Prenne 7 maart 2017

Pdf.gif CLP, REACH en grenswaarden: stand van zaken - Tine Cattoor - Prenne 21 september 2017

Pdf.gif ADR in relatie tot milieu - Nicole Otten - Prenne 5 december 2017

Pdf.gif Fijn stof bij bouwwerken beperken : van het waarom naar het hoe - Jasper Wouters - Prenne 1 maart 2018

Pdf.gif Reprotoxische stoffen: wat verandert er? - Steven Verpaele - Prenne 1 maart 2018

Pdf.gif Leer in 7 stappen gevaarlijke stoffen correct en veilig opslaan - Geert Denutte - Prenne 1 maart 2018

Pdf.gif Conformiteit met pesticidenwetgeving: aanpak op bedrijfsniveau - Ine Arits - Prenne 14 juni 2018

Pdf.gif Meting en evaluatie van gevaarlijke stoffen op de werkvloer - Cathy De Witte - Prenne 14 juni 2018

Pdf.gif Lessen uit het salpeterzuurincident te Zevekote - Philip Tanghe - Prenne 18 september 2018

Pdf.gif Omgaan met gevaarlijke stoffen bij onderhoudswerken - Eddy Eyckmans - Prenne 18 september 2018

Pdf.gif Nieuwe regelgeving inzake ladingzekerheid - Martin Kints - Prenne 18 september 2018

Pdf.gif De wettelijke taken van de veiligheidsadviseur en de raakvlakken met de preventieadviseur - Carol Bailleul - Prenne 18 september 2018

Pdf.gif Verplichte opleidingen inzake vervoer van gevaarlijke stoffen - Jef Van Olmen - Prenne 18 september 2018

Pdf.gif Verplichtingen van de betrokken partijen bij het vervoer van gevaarlijke stoffen - Jef Van Olmen - Prenne 18 september 2018

Pdf.gif Nieuwe ADR 2019 - Roel Noé - Prenne 6 december 2018

Pdf.gif Gezondheidsrisico's in de schoonmaaksector - Laura Van Den Borre - Prenne 6 december 2018

Externe links

Brandweerinformatiecentrum Gevaarlijke Stoffen

Brandweerinterventieboek voor incidenten met gevaarlijke stoffen - Brandweervlaanderen.be

Gevaarlijkestoffen.be

Handboek implementatie milieubeleid EU in Nederland - min. VROM

Instructienota voor de berekening van de inkuipingscapaciteit voor vaste houders voor de opslag van gevaarlijke producten - Vlaamse overheid, departement LNE

Modellen voor risicobeoordeling van gevaarlijke stoffen - Rivm.nl

Onderzoeksproject: blootstelling aan metalen tijdens de ontmanteling van afgedankte elektrische apparaten - FOD WASO

Risico-inrichtingentool - Ovam.be

Stoffenmanager.nl

TOXPRO: een beheersinstrument van het scheikundige risico in de beroepsomgeving - Beswic.be

Veiligere alternatieven (Engelstalig) - Subsport.eu

Veiligheidspictogrammen.be

Veiligheidsinstructiekaarten voor bouwproducten

Verfspuiten met isocyanaathoudende verven - OSHA

Zelfinspectietool voor gevaarlijke stoffen - Nederlandse arbeidsinspectie

Voorkomen van blootstelling aan cytostatica en update van de stoffen (appendix A) versie 2012 (Engelstalig) - cdc.gov

Bescherming van werknemers die schoonmaakproducten gebruiken - cdc.gov

Internationale Chemiekaarten - Internationaal Programma voor chemische veiligheid

Online Toolkit - OSHA

Indeling, etikettering en verpakking van stoffen en mengsels - OSHA

FAQ Gevaarlijke stoffen - OSHA

Medicatie - online kennisdatabank Provinciaal veiligheidsinstituut

Producten met gevaarlijke eigenschappen - online kennisdatabank Provinciaal veiligheidsinstituut

Link naar de wetgevingstool

ECHA heeft 1 nieuwe zeer zorgwekkende stof op de kandidaatlijst voor autorisatie geplaatst

Ordonnantie van het Brusselse Hoofdstedelijk gewest van 26 mei 2016 houdende instemming met het samenwerkingsakkoord van 16 februari 2016 tussen de federale Staat, het Vlaams Gewest, het Waals Gewest en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest betreffende de beheersing van de gevaren van zware ongevallen waarbij gevaarlijke stoffen zijn betrokken

Ministerieel besluit van 31 mei 2016 tot wijziging van het ministerieel besluit van 30 juli 1998 tot verlening, voor het vervoer van springstoffen aan bepaalde kaaien van de haven van Antwerpen, van een afwijking op de bepalingen van het koninklijk besluit van 23 september 1958 houdende algemeen reglement betreffende het fabriceren, opslaan, onder zich houden, verkopen, vervoeren en gebruiken van springstoffen

ECHA heeft 1 nieuwe zeer zorgwekkende stof op de kandidaatlijst voor autorisatie geplaatst

Besluit van de Waalse Regering van 2 juni 2016 tot wijziging van het besluit van de Waalse Regering van 10 juli 1997 tot opstelling van een afvalcatalogus en van het besluit van de Waalse Regering van 18 maart 2004 tot verbod van het storten van sommige afvalstoffen in een centrum voor technische ingraving en tot vaststelling van de criteria voor de aanvaarding van afvalstoffen in een centrum voor technische ingraving

Ordonnantie van het Brusselse Hoofdstedelijk gewest van 26 mei 2016 houdende instemming met het samenwerkingsakkoord van 16 februari 2016 tussen de federale Staat, het Vlaams Gewest, het Waals Gewest en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest betreffende de beheersing van de gevaren van zware ongevallen waarbij gevaarlijke stoffen zijn betrokken

Decreet van de Vlaamse Overheid van 20 mei 2016 houdende instemming met het samenwerkingsakkoord van 16 februari 2016 tussen de Federale Staat, het Vlaamse Gewest, het Waalse Gewest en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest betreffende de beheersing van de gevaren van zware ongevallen waarbij gevaarlijke stoffen zijn betrokken

Koninklijk besluit van 21 april 2016 inzake kennisgeving van mengsels die als gevaarlijk worden ingedeeld wegens hun gevolgen voor de gezondheid of hun fysische effecten aan het Nationaal centrum ter voorkoming en behandeling van intoxicaties en tot wijziging van het koninklijk besluit van 13 november 2011 tot vaststelling van de retributies en bijdragen verschuldigd aan het Begrotingsfonds voor de grondstoffen en de producten

Decreet van het Waalse Gewest van 14 april 2016 houdende instemming met het samenwerkingsakkoord van 16 februari 2016 tussen de Federale Staat, het Vlaams Gewest, het Waals Gewest en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest betreffende de beheersing van de gevaren van zware ongevallen waarbij gevaarlijke stoffen zijn betrokken

Wet van 1 april 2016 houdende instemming met het samenwerkingsakkoord van 16 februari 2016 tussen de Federale Staat, het Vlaamse Gewest, het Waalse Gewest en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest betreffende de beheersing van de gevaren van zware ongevallen waarbij gevaarlijke stoffen zijn betrokken

Koninklijk besluit van 21 april 2016 betreffende de erkenning van organismen belast met het toezicht op de proeven, controles en beproevingen betreffende de veiligheidsmaatregelen die genomen moeten worden bij het ontwerp, de oprichting, de verandering, de herstelling en de exploitatie van installaties voor het vervoer van gasachtige producten en andere door leidingen

Besluit van de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA nr. 447/14/COL van 5 november 2014 tot vaststelling van richtsnoeren voor het beheer van het systeem voor snelle uitwisseling van informatie (Rapex) uit hoofde van de artikelen 11 en 12 van Richtlijn 2001/95/EG (richtlijn inzake algemene productveiligheid)

Persoonlijke instellingen